SAF-T – Jednolity Plik Kontrolny w Europie: Węgry, Rumunia i Ukraina
#Deklaracja VAT

SAF-T – Jednolity Plik Kontrolny w Europie: Węgry, Rumunia i Ukraina

7 min czytania Zaktualizowano

SAF-T (Standard Audit File for Tax), czyli standardowy plik kontrolny do celów podatkowych, to format elektronicznego przekazywania danych księgowych i podatkowych organom skarbowym. Standard opracowano na podstawie wytycznych OECD, a poszczególne państwa dostosowują go do własnych przepisów, systemów podatkowych i potrzeb administracji.

W Europie SAF-T nie oznacza jednego, identycznego obowiązku we wszystkich krajach. W zależności od państwa pliki mogą obejmować dane księgowe, faktury, ewidencję VAT lub inne informacje. Mogą być przekazywane cyklicznie albo udostępniane na żądanie organu podatkowego.

Dla polskich przedsiębiorców prowadzących działalność zagraniczną szczególnie istotne są Rumunia i Bułgaria, gdzie wdrażane są obowiązki raportowania SAF-T. Firma zarejestrowana do VAT za granicą powinna sprawdzić nie tylko lokalne deklaracje podatkowe i stawki VAT, ale również obowiązki związane z przekazywaniem danych księgowych i podatkowych.

Illustration : documents de TVA et fiscalité européenne

Podsumuj ten artykuł za pomocą

Otwiera się w nowej karcie, z gotowym zapytaniem o artykuł.

Czym jest SAF-T?

SAF-T to skrót od Standard Audit File for Tax. Oznacza ustrukturyzowany plik elektroniczny służący do przekazywania danych finansowych, księgowych i podatkowych w formacie umożliwiającym ich automatyczną analizę.

Celem standardu jest usprawnienie kontroli podatkowych, ograniczenie ręcznego przetwarzania dokumentów oraz ułatwienie wymiany danych między systemami księgowymi a administracją skarbową.

W zależności od lokalnej implementacji plik może zawierać między innymi:

  • dane identyfikacyjne przedsiębiorstwa i jego kontrahentów;
  • zapisy księgowe oraz plan kont;
  • dane faktur sprzedażowych i zakupowych;
  • informacje o płatnościach;
  • dane dotyczące zapasów i środków trwałych;
  • informacje potrzebne do kontroli prawidłowości rozliczeń podatkowych.

Nie każdy kraj wymaga przekazywania wszystkich tych informacji. Poszczególne administracje określają własne struktury plików, formaty, terminy i zakresy podmiotowe.

SAF-T a polski JPK – jakie są różnice?

SAF-T i JPK są ze sobą powiązane koncepcyjnie: oba rozwiązania umożliwiają przekazywanie organom podatkowym ustrukturyzowanych danych elektronicznych. Nie należy jednak traktować ich jako identycznych systemów.

W Polsce funkcjonuje kilka struktur JPK, przeznaczonych do różnych celów. Przykładem jest JPK_V7, obejmujący ewidencję VAT oraz część deklaracyjną. Odrębne struktury dotyczą danych księgowych i ewidencji wykorzystywanych do rozliczania podatków dochodowych (podatki.gov.pl – JPK_PD).

KryteriumSAF-T w EuropieJPK w Polsce
PodstawaMiędzynarodowy standard dostosowany do przepisów krajowychPolskie przepisy podatkowe
Zakres danychZależny od kraju i rodzaju plikuZależny od struktury JPK
Sposób raportowaniaOkresowo lub na żądanie, zależnie od państwaOkresowo lub na żądanie, zależnie od obowiązku
FormatKrajowa implementacja standardu, często XMLUstandaryzowane struktury plików JPK
CelKontrola i analiza danych księgowych lub podatkowychRaportowanie podatkowe i udostępnianie danych organom KAS

Od 1 lutego 2026 r. obowiązują nowe struktury JPK_V7M(3) i JPK_V7K(3). Równolegle wdrażane są obowiązki raportowania ksiąg i ewidencji na potrzeby podatków dochodowych w ramach JPK_PD. Zakres obowiązku oraz terminy zależą od rodzaju podatnika i właściwego harmonogramu (podatki.gov.pl – JPK_VAT z deklaracją).

Więcej informacji znajdziesz w artykule o deklaracji VAT w Polsce (JPK_V7).

Gdzie obowiązuje SAF-T w Europie w 2026 roku?

Europejskie państwa wdrażają rozwiązania oparte na SAF-T w różnym zakresie. W jednym kraju plik może być obowiązkowym raportem okresowym, a w innym – standardowym formatem udostępniania danych podczas kontroli. Dlatego przy ocenie obowiązków firmy należy sprawdzić nie tylko nazwę systemu, ale też konkretny zakres raportowania.

KrajRozwiązanie i zasady raportowania
RumuniaSAF-T w formie deklaracji D406. Obowiązek wprowadzano etapami, obejmując kolejne kategorie podatników.
BułgariaSAF-T – obowiązkowe raportowanie wdrażane etapami od 2026 r., począwszy od określonych dużych przedsiębiorstw.
WęgrySAF-T HU – krajowy format danych na potrzeby kontroli, bez powszechnego obowiązku okresowego raportowania.
NorwegiaSAF-T Financial – podmioty objęte obowiązkiem księgowym i odpowiednimi wymogami muszą zapewnić możliwość eksportu danych w standardowym formacie.
PortugaliaSAF-T (PT) – format wykorzystywany m.in. do raportowania danych fakturowych i księgowych. Dla IES z plikiem księgowym SAF-T przewidziano okresy od 2027 r.
LitwaKrajowy SAF-T służy do udostępniania danych księgowych, a i.SAF jest odrębnym rozwiązaniem dotyczącym rejestrów faktur VAT.
UkrainaProjekt obowiązkowego raportowania SAF-T UA wycofano w 2025 r.; plik przekazuje się na żądanie organu.

Zasady dla Norwegii publikuje Skatteetaten, dla Portugalii – Portal das Finanças, a dla Ukrainy – State Tax Service of Ukraine.

SAF-T w Rumunii – obowiązki firm z zagranicznym numerem VAT

Rumunia jest szczególnie istotna dla polskich przedsiębiorców prowadzących sprzedaż transgraniczną, dlatego warto dokładniej przyjrzeć się tamtejszym obowiązkom raportowym.

Rumuński system SAF-T funkcjonuje jako deklaracja informacyjna D406, uregulowana m.in. rozporządzeniem ANAF nr 1783/2021. Administracja ANAF publikuje dokumentację techniczną, schematy i narzędzia służące do przygotowania oraz walidacji plików. Oficjalne informacje znajdują się na stronie ANAF – SAF-T i D406.

Kogo dotyczy D406?

Obowiązek raportowania wprowadzano etapami, obejmując kolejne kategorie podatników. Harmonogram objął również małych podatników od 2025 r.

Obowiązki mogą dotyczyć także zagranicznych przedsiębiorstw zarejestrowanych do VAT w Rumunii, w tym określonych nierezydentów rozliczających się bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego. Zakres należy ustalać zgodnie z rumuńskimi przepisami i statusem danego podmiotu.

Jak często składa się D406?

Dla podatników raportujących miesięcznie lub kwartalnie termin przekazania D406 przypada co do zasady na ostatni dzień miesiąca następującego po okresie raportowym. Częstotliwość zależy od właściwego okresu rozliczeniowego i kategorii podatnika. Nie wszystkie części pliku mają identyczną częstotliwość raportowania – przykładowo informacje o środkach trwałych i zapasach podlegają szczególnym zasadom określonym w dokumentacji ANAF.

SAF-T a pozostałe obowiązki VAT w Rumunii

SAF-T nie zastępuje automatycznie pozostałych deklaracji ani obowiązków związanych z fakturowaniem elektronicznym. Firma może podlegać kilku odrębnym wymogom raportowym, zależnie od rodzaju działalności i swojej sytuacji podatkowej.

Jeżeli planujesz rozpoczęcie działalności w tym kraju, sprawdź również:

SAF-T w Bułgarii – nowe obowiązki od 2026 roku

Bułgaria rozpoczęła wdrażanie obowiązkowego raportowania SAF-T od 2026 r. System jest wprowadzany etapami, a pierwsza grupa obejmuje określone duże przedsiębiorstwa spełniające kryteria wynikające z bułgarskich przepisów. Bułgarska administracja podatkowa (NRA) poinformowała, że obowiązek od początku 2026 r. objął około 450–470 podmiotów (NRA – komunikat dla dużych podatników).

Raportowanie obejmuje dane księgowe w ujednoliconym formacie. Pliki przekazywane są zgodnie z harmonogramem i wymaganiami przewidzianymi dla danej grupy podatników. Kolejne etapy wdrożenia mają stopniowo rozszerzać zakres podmiotów objętych systemem.

Nie należy jednak zakładać, że każdy zagraniczny przedsiębiorca posiadający bułgarski numer VAT automatycznie podlega obowiązkowi od 2026 r. Zakres zastosowania przepisów zależy od kryteriów określonych przez bułgarską administrację i statusu firmy.

Więcej informacji o lokalnych zasadach rozliczeń znajdziesz w artykule podatek VAT w Bułgarii.

SAF-T na Węgrzech, w Norwegii, Portugalii i na Litwie

Węgry – SAF-T HU

Węgierska administracja podatkowa NAV opracowała krajową wersję standardu – SAF-T HU, czyli ustrukturyzowany format XML do przekazywania danych finansowych, księgowych i podatkowych. W 2026 r. nie jest to powszechny obowiązek okresowego raportowania: format wykorzystuje się podczas kontroli, gdy administracja potrzebuje danych z systemu księgowego firmy. Samo istnienie SAF-T HU nie oznacza więc, że każda firma zarejestrowana do VAT na Węgrzech regularnie przesyła pliki. Obowiązki związane z SAF-T HU warto odróżnić od pozostałych wymogów rozliczeniowych i raportowych – więcej o nich w artykule podatek VAT na Węgrzech.

Norwegia – SAF-T Financial

Norweska administracja podatkowa wymaga, aby przedsiębiorstwa objęte obowiązkiem prowadzenia ksiąg i korzystające z elektronicznych danych księgowych mogły odtworzyć je w standardowym formacie SAF-T Financial. Co do zasady plik przekazuje się na potrzeby kontroli podatkowej, a nie jako okresową deklarację. Obowiązują wyjątki, m.in. dotyczące części mniejszych podmiotów (Skatteetaten – SAF-T Financial). Zasady rozliczeń w tym kraju opisujemy w artykule podatek VAT w Norwegii.

Portugalia – SAF-T (PT)

Portugalia stosuje SAF-T (PT) do różnych celów, w tym do raportowania danych fakturowych i księgowych. Od okresów rozliczeniowych rozpoczynających się w 2027 r. przewidziano przekazywanie IES/DA z wykorzystaniem SAF-T dotyczącego księgowości. Nie oznacza to, że wszystkie zastosowania SAF-T w Portugalii rozpoczną się dopiero w 2027 r. (Portal das Finanças – formaty plików). Więcej o lokalnych zasadach: podatek VAT w Portugalii.

Litwa – SAF-T i i.SAF

Na Litwie funkcjonuje krajowy standardowy plik danych księgowych SAF-T, a i.SAF dotyczy elektronicznych rejestrów faktur VAT. Są to powiązane z raportowaniem podatkowym, ale odrębne rozwiązania. Szczegółowe zasady określa litewska administracja podatkowa (VMI – SAF-T). Więcej o rozliczeniach w tym kraju: podatek VAT na Litwie.

Jak przygotować firmę do obowiązków SAF-T za granicą?

Jeżeli prowadzisz działalność w kilku krajach, nie wystarczy sprawdzić, czy lokalna administracja podatkowa korzysta z nazwy SAF-T. Trzeba ustalić, jakie dane należy raportować, w jakim terminie i czy obowiązek obejmuje konkretną formę działalności.

Przed rozpoczęciem raportowania warto:

  1. Sprawdzić zakres podmiotowy obowiązku – w tym znaczenie lokalnego numeru VAT, oddziału, stałego miejsca prowadzenia działalności lub przedstawiciela podatkowego.
  2. Zweryfikować terminy i częstotliwość raportowania – miesięczną, kwartalną, roczną lub na żądanie.
  3. Sprawdzić możliwości systemu księgowego – czy pozwala wygenerować plik w wymaganej strukturze i z właściwymi danymi.
  4. Uzgodnić dane księgowe i podatkowe – tak, aby raport był spójny z fakturami, ewidencją VAT i pozostałymi deklaracjami.
  5. Ustalić sposób przekazywania plików – wraz z procedurą weryfikacji, korekt i przechowywania dokumentacji.

Przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż zagraniczną powinni uwzględniać te wymagania już na etapie planowania rejestracji podatkowej. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której firma uzyskuje numer VAT, ale nie jest przygotowana do realizacji lokalnych obowiązków sprawozdawczych.

Potrzebujesz wsparcia w ustaleniu obowiązków podatkowych na zagranicznych rynkach? Sprawdź, jak wygląda uzyskanie numeru VAT za granicą, lub skontaktuj się z Eurofiscalis.


Często zadawane pytania

Czy SAF-T to to samo co polski JPK?

Nie. SAF-T jest międzynarodowym standardem elektronicznego przekazywania danych księgowych i podatkowych, dostosowywanym do lokalnych przepisów. Polski JPK realizuje podobne cele, ale poszczególne struktury mają własny zakres i zasady raportowania.

Czy firma z numerem VAT w Rumunii musi składać SAF-T?

Obowiązek D406 może obejmować zagraniczne przedsiębiorstwa zarejestrowane do VAT w Rumunii. Należy ustalić status podatnika i zastosowanie rumuńskich przepisów do konkretnej firmy.

Czy SAF-T składa się co miesiąc?

To zależy od kraju i rodzaju obowiązku. W Rumunii częstotliwość raportowania D406 zależy od właściwego okresu i kategorii podatnika. W Bułgarii wdrażany system obejmuje raportowanie okresowe, zgodnie z zasadami dotyczącymi danej grupy podmiotów. Na Węgrzech i w Norwegii SAF-T służy zasadniczo do udostępniania danych księgowych podczas kontroli.

Czy SAF-T zastępuje deklarację VAT?

Nie należy tego zakładać. SAF-T i deklaracje VAT mogą być odrębnymi obowiązkami. Przykładowo rumuńska D406 nie zastępuje automatycznie innych wymaganych deklaracji ani obowiązków związanych z fakturowaniem elektronicznym.


adam

O autorze

Adam Dolski

Business Development Manager

Jako Business Development Manager w Eurofiscalis w Polsce wspieram firmy, które chcą rozwijać działalność na rynkach międzynarodowych, upraszczając kwestie związane z VAT i zgodnością podatkową. Pasjonuję się rozwojem biznesu i współpracą międzynarodową, dlatego wykorzystuję swoje doświadczenie, aby pomagać firmom wykorzystywać nowe możliwości wzrostu przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązujących przepisów.

Powiązane artykuły

ViDA: reforma VAT w Unii Europejskiej, harmonogram i skutki 2028-2030

E-faktura wewnątrzunijna 2030: co obowiązek zmienia w Twojej firmie