Biała lista podatników VAT – jak sprawdzić kontrahenta i uniknąć sankcji
Polska

Biała lista podatników VAT – jak sprawdzić kontrahenta i uniknąć sankcji

11 min czytania Zaktualizowano

Biała lista podatników VAT to prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wykaz, który pozwala sprawdzić status VAT kontrahenta oraz jego rachunek bankowy. Biała lista VAT działa od 1 września 2019 r. i jest jednym z podstawowych narzędzi weryfikacji kontrahentów przed dokonaniem płatności. Sprawdzenie białej listy podatników VAT ma szczególne znaczenie przy transakcjach o wartości powyżej 15 000 zł, ponieważ zapłata na rachunek spoza wykazu może powodować określone konsekwencje podatkowe.

W tym poradniku wyjaśniamy, jak działa biała lista VAT, jak sprawdzić kontrahenta i historię jego rachunku, jak korzystać z wyszukiwarki i API Ministerstwa Finansów oraz jakie znaczenie mają biała lista, ZAW-NR i mechanizm podzielonej płatności. Pokazujemy też, jak zweryfikować własne dane i rachunek bankowy znajdujący się w wykazie.

Biała lista podatników VAT – jak sprawdzić kontrahenta i uniknąć sankcji
Status VAT, rachunek bankowy, limit 15 000 zł i ZAW-NR. Wyszukiwarka z danymi Ministerstwa Finansów.


Jak sprawdzić kontrahenta i rachunek?

Sprawdź kontrahenta na białej liście podatników VAT, zanim wykonasz przelew. Nasze narzędzie korzysta z oficjalnej bazy Ministerstwa Finansów, dzięki czemu możesz szybko zweryfikować status VAT kontrahenta oraz sprawdzić jego rachunek bankowy. Wyszukaj firmę po numerze NIP, REGON lub numerze rachunku bankowego, sprawdź dane na dzień zlecenia przelewu i zachowaj potwierdzenie weryfikacji.

Poniżej możesz od razu sprawdzić bieżący status kontrahenta i rachunku na białej liście VAT.

Podaj rachunek z faktury, aby sprawdzić, czy jest zgłoszony do wykazu — to jeden z warunków, od których zależą skutki podatkowe przy transakcjach B2B powyżej 15 000 zł, objętych przepisami. Możesz też sprawdzić sam rachunek, bez podawania NIP lub REGON.

Oficjalne źródło danych: Wyniki pochodzą bezpośrednio z Wykazu podatników VAT Ministerstwa Finansów. Sprawdzanie kontrahentów za pomocą tego narzędzia wspiera procedury należytej staranności i weryfikację rachunku bankowego przy przelewach B2B objętych przepisami. Dla celów związanych z ochroną przewidzianą w przepisach weryfikację rachunku należy wykonać w dniu zlecenia przelewu oraz zachować dowód jej dokonania, np. kopię wygenerowanego potwierdzenia zawierającego statusy, datę i identyfikator weryfikacji.Nota prawna: Narzędzie ma charakter informacyjny i wspomagający procesy biznesowe. Prezentowane objaśnienia i wyniki nie stanowią oficjalnej porady podatkowej ani wiążącej interpretacji organów skarbowych.

Narzędzie sprawdza tylko bieżący wpis na Białej Liście po NIP, REGON lub rachunku. Jeśli chcesz sprawdzić stan na konkretny dzień albo wyszukać po fragmencie nazwy, użyj wyszukiwarki Ministerstwa Finansów.

Sprawdź inne nasze artykuły o podobnej tematyce: VIES - weryfikacja numeru VAT UE

Co to jest biała lista VAT i kto nią zarządza?

Biała lista podatników VAT to prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wykaz informacji o podatnikach VAT. Została wprowadzona 1 września 2019 r. i służy przede wszystkim do weryfikacji statusu VAT kontrahenta oraz rachunku bankowego, na który przedsiębiorca może bezpiecznie kierować płatność. W wykazie znajdziesz informacje dotyczące m.in. podatników VAT czynnych, podatników zwolnionych, podmiotów niezarejestrowanych, którym odmówiono rejestracji, a także podatników wykreślonych i przywróconych do rejestru. Pokrewną tematykę opisuje artykuł o numerze VAT w Polsce.

Biała lista VAT jest przydatnym narzędziem zarówno dla administracji skarbowej, jak i przedsiębiorców, którzy chcą szybko zweryfikować kontrahenta przed dokonaniem płatności. Wykaz jest regularnie aktualizowany, dlatego przed wykonaniem przelewu warto sprawdzić aktualny status kontrahenta oraz numer rachunku bankowego. Szczególne znaczenie ma to przy transakcjach o wartości przekraczającej 15 000 zł, ponieważ płatność na rachunek spoza wykazu może wiązać się z określonymi konsekwencjami podatkowymi. Weryfikacja kontrahentów wpisuje się także w miesięczny cykl rozliczeń opisany w artykule deklaracja VAT w Polsce.

Jak działa biała lista VAT?

Ministerialną białą listę podatników VAT znajdziesz w serwisie podatki.gov.pl. To oficjalna wyszukiwarka Ministerstwa Finansów, za pomocą której możesz sprawdzić dane kontrahenta na podstawie NIP, REGON, numeru rachunku bankowego lub nazwy firmy. W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą zarejestrowaną w CEIDG wyszukiwanie jest możliwe również po imieniu i nazwisku. Jeśli nie znasz pełnej nazwy firmy, możesz skorzystać z podpowiedzi dostępnych w wyszukiwarce.

Ważną funkcją ministerialnej białej listy VAT jest możliwość sprawdzenia danych według konkretnej daty. Dzięki temu możesz ustalić, czy kontrahent figurował w wykazie oraz jaki rachunek bankowy był w nim wskazany np. w dniu wystawienia faktury lub dokonywania płatności. Wynik weryfikacji można również wydrukować lub zachować jako potwierdzenie sprawdzenia danych.

Jakie dane znajdziesz na białej liście?

Biała lista podatników VAT zawiera szczegółowe informacje o podmiotach ujętych w wykazie. Dane są aktualizowane co najmniej raz na dobę w dni robocze, dlatego przy weryfikacji kontrahenta warto zwrócić uwagę również na datę sprawdzenia. W wykazie znajdziesz m.in.:

  • nazwę firmy albo imię i nazwisko,
  • numer identyfikacyjny NIP, jeżeli został nadany,
  • status podatnika VAT,
  • numer REGON, jeżeli został nadany,
  • numer KRS, jeżeli został nadany,
  • adres siedziby – w przypadku podmiotu niebędącego osobą fizyczną,
  • adres stałego miejsca prowadzenia działalności albo, w przypadku jego braku, adres miejsca zamieszkania – w przypadku osoby fizycznej,
  • imiona i nazwiska prokurentów oraz ich numery identyfikacji podatkowej,
  • imiona i nazwiska osób wchodzących w skład organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu oraz ich numery identyfikacji podatkowej,
  • imię i nazwisko albo nazwę (firmę) wspólnika oraz jego numer identyfikacji podatkowej,
  • numery rachunków rozliczeniowych lub imiennych rachunków w banku lub SKOK,
  • datę rejestracji jako podatnika VAT,
  • datę odmowy rejestracji jako podatnika VAT wraz z podstawą prawną odmowy,
  • datę wykreślenia z rejestru podatników VAT wraz z podstawą prawną wykreślenia,
  • datę przywrócenia rejestracji jako podatnika VAT wraz z podstawą prawną przywrócenia.

Jakich danych nie ma na białej liście?

Biała lista podatników VAT nie zawiera wszystkich danych dotyczących rachunków bankowych przedsiębiorców. Wykaz obejmuje określone rachunki rozliczeniowe oraz imienne rachunki w SKOK zgłoszone w związku z prowadzoną działalnością. Dlatego na białej liście nie znajdziesz m.in. typowych prywatnych rachunków bankowych (ROR), nawet jeśli przedsiębiorca wykorzystuje je do przyjmowania płatności.

Brak informacji o kontrahencie lub jego rachunku na białej liście może mieć różne przyczyny. W szczególności może to oznaczać, że:

  • podatnik został wykreślony z rejestru VAT,
  • podatnikowi odmówiono rejestracji jako podatnika VAT,
  • kontrahent nie został zarejestrowany jako podatnik VAT,
  • rachunek bankowy kontrahenta nie jest rachunkiem ujawnianym w wykazie,
  • podatnik korzysta z rachunku, który nie został prawidłowo zgłoszony lub przekazany do wykazu.

Kiedy firma trafia na białą listę VAT?

Dane potrzebne do prowadzenia wykazu Szef Krajowej Administracji Skarbowej pozyskuje z różnych źródeł, w tym z Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej (STIR). Przedsiębiorca nie musi składać osobnego wniosku, aby jego dane zostały ujęte w białej liście podatników VAT.

Po rejestracji działalności lub zmianie danych warto jednak sprawdzić, czy informacje widoczne na białej liście VAT są prawidłowe, w szczególności czy zgadza się numer rachunku bankowego. Dane rachunków są przekazywane do STIR przez banki lub SKOK-i, dlatego w przypadku niezgodności należy w pierwszej kolejności ustalić jej przyczynę i zadbać o prawidłowe zgłoszenie rachunku.

Ma to znaczenie nie tylko dla Ciebie, ale również dla Twoich kontrahentów. Jeśli rachunek firmowy nie jest prawidłowo widoczny na białej liście, kontrahent może mieć wątpliwości, na jakie konto powinien skierować płatność, a przy transakcjach objętych przepisami o białej liście może to mieć również konsekwencje podatkowe.

STIR służy m.in. do analizy danych dotyczących rachunków podmiotów kwalifikowanych i przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych. Informacje o rachunkach wykorzystywanych w działalności są przekazywane do systemu przez banki i SKOK-i.

API białej listy podatników VAT – integracja z systemami firmy

API Ministerstwa Finansów pozwala zintegrować białą listę podatników VAT z systemami księgowymi, finansowymi lub ERP firmy. Rozwiązanie jest szczególnie przydatne przedsiębiorstwom, które regularnie weryfikują dużą liczbę kontrahentów i chcą automatyzować sprawdzanie ich statusu oraz rachunków bankowych.

API udostępnia dwie podstawowe metody:

  • „search" – pozwala wyszukiwać podmioty na podstawie m.in. NIP, REGON, fragmentu nazwy lub numeru rachunku oraz pobierać informacje dostępne w wykazie, w tym przypisane do podmiotu rachunki bankowe;
  • „check" – służy do szybkiego sprawdzenia, czy określony rachunek bankowy jest przypisany do danego podmiotu. Wynik weryfikacji ma charakter odpowiedzi „tak” lub „nie”.

API białej listy ma limity zapytań.

Zgodnie z aktualną dokumentacją Ministerstwa Finansów metoda „search" pozwala na wysłanie do 10 zapytań dziennie, przy czym jedno zapytanie może obejmować maksymalnie 30 podmiotów. W przypadku metody „check" jedno zapytanie dotyczy jednego podmiotu. Przed wdrożeniem integracji warto sprawdzić aktualną dokumentację API, ponieważ zasady i limity mogą ulegać zmianom.

Alternatywą dla zapytań do API jest pobranie pliku tekstowego zawierającego pełny wykaz par NIP–rachunek bankowy. Dane w pliku są zabezpieczone mechanizmem kryptograficznym, który pozwala zweryfikować ich integralność i poprawność.

Co grozi za zapłatę poza białą listą?

Zapłata za transakcję o wartości przekraczającej 15 000 zł na rachunek spoza białej listy podatników VAT może powodować określone konsekwencje podatkowe. Przede wszystkim wydatek może zostać wyłączony z kosztów uzyskania przychodów. Nabywca może również ponosić solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe kontrahenta w VAT związane z daną transakcją.

Warto rozróżnić konsekwencje w podatku dochodowym i VAT. Zapłata na rachunek spoza białej listy sama w sobie nie powoduje utraty prawa do odliczenia VAT naliczonego – to odrębna kwestia, zależna od spełnienia warunków określonych w ustawie o VAT. W podatku dochodowym taka płatność może natomiast skutkować wyłączeniem wydatku z kosztów uzyskania przychodów. W określonych przypadkach może również powstać solidarna odpowiedzialność nabywcy za zaległość podatkową kontrahenta w VAT związaną z dostawą określonych towarów.

Jak uniknąć sankcji za zapłatę poza białą listą?

Najprostszym sposobem ograniczenia ryzyka jest sprawdzenie rachunku kontrahenta na białej liście przed zleceniem przelewu. Warto zweryfikować rachunek na dzień zlecenia płatności i zachować szczegółowe potwierdzenie przeprowadzonej weryfikacji.

Jeżeli rachunku nie ma w wykazie, przed wykonaniem płatności warto wyjaśnić tę sytuację z kontrahentem. W zależności od rodzaju transakcji i okoliczności sprawy przepisy przewidują również rozwiązania, które mogą wyłączyć określone konsekwencje, m.in. zawiadomienie ZAW-NR oraz zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności (MPP).

Nie każda płatność na rachunek spoza białej listy powoduje jednak sankcje. Przepisy przewidują wyjątki dotyczące m.in. określonych rachunków cesyjnych, rachunków wirtualnych czy płatności dokonywanych za pośrednictwem niektórych operatorów płatności.

ZAW-NR – jak złożyć zawiadomienie po przelewie poza białą listą?

Jeżeli zapłaciłeś fakturę na rachunek bankowy, którego nie było w białej liście podatników VAT na dzień zlecenia przelewu, w określonych przypadkach możesz uniknąć negatywnych konsekwencji podatkowych, składając zawiadomienie ZAW-NR. Dotyczy to płatności na rachunek podmiotu będącego czynnym podatnikiem VAT, jeżeli do danej transakcji mają zastosowanie przepisy dotyczące białej listy.

Na złożenie ZAW-NR masz 7 dni od dnia zlecenia przelewu. Termin liczy się od dnia zlecenia płatności, a nie od dnia zaksięgowania środków na rachunku kontrahenta. Jeżeli po wykonaniu przelewu okaże się, że rachunek nie znajdował się w wykazie, warto więc niezwłocznie sprawdzić status płatności i pilnować siedmiodniowego terminu.

Zawiadomienie ZAW-NR składa się do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika, który dokonał płatności (ta zasada obowiązuje od 4 lipca 2020 r.). Możesz złożyć je elektronicznie albo w formie papierowej. W zawiadomieniu podajesz m.in. dane identyfikujące kontrahenta, numer rachunku, na który została dokonana płatność, oraz informacje dotyczące przelewu. Aktualne informacje Ministerstwa Finansów potwierdzają możliwość składania ZAW-NR przez e-Urząd Skarbowy.

ZAW-NR nie jest jednak potrzebny w każdej sytuacji. Przepisy przewidują przypadki, w których sankcje nie mają zastosowania, m.in. przy określonych płatnościach dokonanych z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP). Przed złożeniem zawiadomienia warto więc sprawdzić, czy dana płatność rzeczywiście podlega regulacjom dotyczącym białej listy i czy nie zachodzi ustawowy wyjątek.

KSeF a biała lista VAT

KSeF i biała lista podatników VAT to dwa niezależne systemy. Krajowy System e-Faktur służy do wystawiania, odbierania i przechowywania faktur ustrukturyzowanych, natomiast biała lista VAT pozwala m.in. zweryfikować status podatkowy kontrahenta oraz rachunek bankowy.

Dlatego przy płatnościach, do których mają zastosowanie przepisy dotyczące białej listy, nadal warto sprawdzić rachunek kontrahenta przed zleceniem przelewu.

Planowane zmiany – co się zmieni?

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt deregulacyjny UDER107, który zakłada ograniczenie części obecnych sankcji związanych z płatnościami na rachunki spoza białej listy oraz z obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności.

Zgodnie z projektem zapłata na rachunek spoza wykazu miałaby przestać powodować sankcję w postaci wyłączenia wydatku z kosztów uzyskania przychodów. Zmiana dotycząca tych sankcji jest planowana na 1 stycznia 2027 r.

Nie oznacza to jednak całkowitego zniesienia konsekwencji związanych z płatnościami poza białą listą. Według obecnych założeń mają pozostać m.in. przepisy dotyczące solidarnej odpowiedzialności za zaległości VAT kontrahenta.

Do czasu uchwalenia i ogłoszenia zmian w Dzienniku Ustaw należy stosować obowiązujące przepisy, a informacje o planowanej reformie traktować jako zapowiedź zmian, a nie aktualny stan prawny. Postępy legislacyjne projektu można śledzić na stronach internetowych Sejmu.


Często zadawane pytania

Czy zapłata na rachunek spoza białej listy powoduje utratę prawa do odliczenia VAT?

Nie. Sama zapłata na rachunek bankowy, którego nie ma w wykazie podatników VAT, nie powoduje automatycznie utraty prawa do odliczenia VAT naliczonego. Konsekwencje płatności na rachunek spoza wykazu dotyczą przede wszystkim podatku dochodowego oraz – w określonych przypadkach – solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe kontrahenta w VAT.

Prawo do odliczenia VAT należy oceniać na podstawie odrębnych warunków wynikających z ustawy o VAT.

Czy biała lista VAT dotyczy także usług?

Tak. Przepisy dotyczące płatności na rachunek znajdujący się w wykazie nie odnoszą się wyłącznie do zakupu towarów. Mogą obejmować również usługi, jeżeli spełnione są warunki zastosowania przepisów o płatności na rachunek spoza wykazu.

Dlatego przed zapłatą faktury za usługę o wartości przekraczającej 15 000 zł również warto zweryfikować rachunek kontrahenta.

Czy limit 15 000 zł dotyczy jednej faktury czy całej transakcji?

Limit 15 000 zł odnosi się do jednorazowej wartości transakcji, a nie tylko do pojedynczego przelewu lub faktury. Nie można więc automatycznie uniknąć przepisów, dzieląc płatność za jedną transakcję na kilka przelewów.

Przy ocenie obowiązku należy uwzględnić wartość transakcji, a nie wyłącznie kwotę pojedynczej płatności.

Czy jeśli rachunek był na białej liście w dniu przelewu, ale później z niej zniknął, ponoszę konsekwencje?

Co do zasady kluczowa jest weryfikacja rachunku na dzień zlecenia przelewu. Dlatego warto sprawdzać kontrahenta bezpośrednio przed płatnością i zachować potwierdzenie weryfikacji.

Biała lista umożliwia sprawdzenie danych według konkretnej daty, co pozwala udokumentować stan wykazu w momencie dokonywania płatności.

Czy muszę sprawdzać rachunek kontrahenta przed każdym przelewem?

Przepisy nie sprowadzają się do obowiązku wykonywania takiej samej czynności przy każdej płatności, ale najbezpieczniejszą praktyką jest weryfikacja rachunku przed płatnościami objętymi regulacjami dotyczącymi białej listy.

Szczególnie istotne jest zachowanie potwierdzenia weryfikacji z jej wynikiem, datą, oraz identyfikatorem, ponieważ wykaz jest aktualizowany i zawarte w nim dane mogą ulegać zmianom.

Co zrobić, jeśli rachunku kontrahenta nie ma na białej liście?

Najpierw warto sprawdzić, dlaczego rachunek nie jest widoczny. Może chodzić m.in. o rodzaj rachunku, brak prawidłowego zgłoszenia albo fakt, że dany rachunek nie jest rachunkiem ujawnianym w wykazie.

Jeżeli mimo to musisz dokonać płatności na rachunek spoza wykazu, sprawdź, czy w danej sytuacji możesz zastosować rozwiązanie wyłączające negatywne konsekwencje, np. ZAW-NR albo MPP.

Czy można zapłacić na konto prywatne przedsiębiorcy?

Nie zawsze. Decydujące jest to, czy dany rachunek jest rachunkiem rozliczeniowym zgłoszonym do wykazu — nie to, czy ma charakter prywatny czy firmowy.

Typowy rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR) nigdy nie jest ujawniany w białej liście, niezależnie od tego, kto się nim posługuje. Jeżeli kontrahent prowadzący działalność gospodarczą wskazuje do zapłaty swoje prywatne konto, a transakcja spełnia warunki objęte przepisami o wykazie (m.in. przekracza 15 000 zł), zapłata na ten rachunek naraża nabywcę na sankcje — rachunek ten z definicji nie może figurować w wykazie.

Przed dokonaniem przelewu należy zweryfikować w wyszukiwarce, czy wskazany numer figuruje jako rachunek rozliczeniowy podatnika. Charakter rachunku nie podlega ocenie na podstawie jego wyglądu ani deklaracji kontrahenta — wyłącznym kryterium jest jego status w wykazie.

Czy rachunek wirtualny musi znajdować się na białej liście?

Nie w formie osobnego wpisu. Rachunki wirtualne nie są zamieszczane w wykazie jako odrębne pozycje, ponieważ nie stanowią rzeczywistych rachunków rozliczeniowych zgłaszanych do urzędu skarbowego lub CEIDG.

Wyszukiwarka rozpoznaje jednak powiązanie takiego rachunku z podatnikiem: po wpisaniu numeru rachunku wirtualnego system wskazuje, że jest on przypisany do konkretnego rachunku rozliczeniowego, i podaje dane tego podmiotu. Sam brak osobnego wpisu dla numeru wirtualnego nie oznacza więc automatycznie, że płatność trafia na rachunek spoza wykazu.

Dla pewności zaleca się dodatkowo zweryfikować w wykazie sam numer rachunku rozliczeniowego, do którego przypisany jest dany rachunek wirtualny — potwierdza to jednoznacznie, że płatność jest kierowana do właściwego podmiotu.

Czy ZAW-NR trzeba złożyć w ciągu 7 dni?

Tak. Obecnie, jeżeli zachodzi taka potrzeba, na złożenie ZAW-NR jest 7 dni od dnia zlecenia przelewu. Termin liczy się od zlecenia płatności, a nie od momentu zaksięgowania środków u kontrahenta.

ZAW-NR składa się do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika, który dokonał płatności.

Czy ZAW-NR trzeba składać, jeśli zapłaciłem w mechanizmie podzielonej płatności?

Nie – jeżeli płatność została dokonana z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP), nie ma potrzeby składania ZAW-NR wyłącznie w celu wyłączenia konsekwencji związanych z zapłatą na rachunek spoza Wykazu podatników VAT. Przepisy wyłączają w takim przypadku zarówno solidarną odpowiedzialność nabywcy za zaległości VAT kontrahenta związaną z płatnością na rachunek spoza wykazu, jak i określone negatywne konsekwencje w podatku dochodowym.

MPP może obejmować całość należności albo tylko jej część. Jeżeli więc tylko część płatności została wykonana w MPP, a pozostała część została zapłacona zwykłym przelewem na rachunek spoza wykazu, należy odrębnie ocenić konsekwencje dotyczące tej pozostałej części. Nie można automatycznie przyjąć, że częściowe zastosowanie MPP chroni całą płatność.

Jeżeli cała płatność została prawidłowo wykonana w MPP, ZAW-NR nie jest potrzebne z powodu samego faktu zapłaty na rachunek spoza białej listy. Jeżeli MPP objęło tylko część płatności, warto sprawdzić, czy w odniesieniu do pozostałej części nie należy zastosować ZAW-NR lub innego rozwiązania przewidzianego w przepisach.

Uwaga: ZAW-NR służy do ochrony przed określonymi konsekwencjami płatności na rachunek spoza wykazu. Nie jest wymagane automatycznie przy każdej płatności na taki rachunek.

Czy biała lista VAT i MPP to to samo?

Biała lista służy m.in. do weryfikacji statusu podatnika VAT i rachunku bankowego. MPP, czyli mechanizm podzielonej płatności, polega na rozdzieleniu płatności na kwotę netto oraz VAT.

W niektórych sytuacjach mechanizmy te łączą się jednak ze sobą, ponieważ zastosowanie MPP może mieć znaczenie dla konsekwencji płatności na rachunek spoza wykazu.

Czy biała lista VAT dotyczy każdej płatności powyżej 15 000 zł?

Nie. Sankcje — wyłączenie wydatku z kosztów uzyskania przychodu i solidarna odpowiedzialność za VAT sprzedawcy — mają zastosowanie tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie wszystkie poniższe warunki:

  • transakcja ma miejsce między dwoma przedsiębiorcami, a jej jednorazowa wartość przekracza 15 000 zł brutto (art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców) — sprzedaż na rzecz konsumenta nie jest tym objęta,
  • sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT,
  • transakcja jest potwierdzona fakturą,
  • zapłata następuje przelewem — płatność kartą, przez PayPal, PayU czy pay-by-link nie jest „przelewem" w rozumieniu przepisów.

Brak choćby jednego z tych warunków oznacza, że przepisy o białej liście nie mają zastosowania do danej płatności, niezależnie od jej wysokości.

Czy płatność na rachunek spoza białej listy oznacza automatycznie utratę kosztu podatkowego?

W obowiązującym obecnie stanie prawnym płatność objęta przepisami dokonana na rachunek spoza wykazu może skutkować wyłączeniem wydatku z kosztów uzyskania przychodów, jeżeli nie zastosowano rozwiązania pozwalającego uniknąć tej konsekwencji.

Projekt zmian w tym zakresie (UDER107) jest obecnie procedowany w Sejmie, z planowanym wejściem w życie 1 stycznia 2027 r.

Czy zapłata na rachunek spoza białej listy dotyczy tylko podatku dochodowego?

Nie. Trzeba rozdzielić co najmniej dwa rodzaje konsekwencji:

  • konsekwencje w PIT/CIT, związane z możliwością zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych,
  • solidarną odpowiedzialność za zaległości VAT kontrahenta, która może wystąpić w przypadkach określonych w przepisach.

Nie oznacza to natomiast automatycznej utraty prawa do odliczenia VAT naliczonego.

Czy trzeba zachować potwierdzenie sprawdzenia białej listy?

Tak, warto. Najbezpieczniej zachować potwierdzenie pokazujące wynik weryfikacji, datę i identyfikator sprawdzenia oraz dane kontrahenta i rachunku.

Ma to znaczenie dowodowe, szczególnie gdy po pewnym czasie rachunek kontrahenta zostanie zmieniony albo przestanie być widoczny w wykazie.

Czy KSeF zastępuje białą listę VAT?

Nie. KSeF i biała lista VAT służą innym celom. KSeF dotyczy faktur ustrukturyzowanych, natomiast wykaz podatników VAT pozwala m.in. zweryfikować status podatnika i jego rachunki.

Wprowadzenie KSeF nie oznacza więc, że przedsiębiorca może zrezygnować z weryfikacji rachunku kontrahenta tam, gdzie przepisy dotyczące białej listy nadal mają zastosowanie.

Gdzie sprawdzić białą listę VAT?

Białą listę podatników VAT prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej. Oficjalna wyszukiwarka Ministerstwa Finansów umożliwia wyszukiwanie m.in. po NIP, REGON, nazwie oraz numerze rachunku, a także sprawdzenie danych według określonej daty. Wyszukiwarka Ministerstwa Finansów znajduje się pod następującym linkiem, w serwisie podatki.gov.pl

Czy można sprawdzać białą listę VAT automatycznie?

Tak. Ministerstwo Finansów udostępnia API oraz pliki umożliwiające automatyczną weryfikację danych. Jest to szczególnie przydatne firmom, które wykonują dużą liczbę przelewów i chcą połączyć weryfikację rachunków z systemem księgowym, ERP lub obiegiem faktur.

Przy automatycznej integracji trzeba jednak uwzględnić aktualne limity i zasady korzystania z API.

Gdzie znaleźć szczegółowe przepisy dotyczące białej listy VAT?

Szczegółowych informacji dotyczących białej listy VAT, płatności na rachunki spoza wykazu i związanych z tym konsekwencji należy szukać przede wszystkim w oficjalnych materiałach Ministerstwa Finansów oraz w tekstach ustaw.

Najważniejsze źródła to:

Kraje, których to dotyczy


Anna

O autorze

Anna Dolska

Ekspertka ds. VAT

Jako Ekspertka ds. VAT w Eurofiscalis, doradzam firmom w zakresie ich obowiązków VAT w Europie. Pomagam przedsiębiorstwom w rejestracji do VAT oraz w zapewnieniu zgodności transakcji transgranicznych, ze szczególnym uwzględnieniem rynku polskiego i Europy Środkowej.

Powiązane artykuły

Jak sprawdzić numer VAT UE w systemie VIES?

Numer VAT w Polsce: jak uzyskać NIP w 40 dni

Kiedy i jak złożyć deklarację VAT w Polsce ?